Dr. K.R. Shroff Foundation

Dr. K.R. Shroff Foundation

     

Stories

Index


શિક્ષકોએ મળીને બાલીકાવધૂનું ભવિષ્ય બગડતાં અટકાવ્યું!

17-07-2019

By અંકિતા ગાંધી, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર, ડો. કે. આર. શ્રોફ ફાઉન્ડેશન, અમદાવાદ.

વાત ઘણી નાનકડી છે, પણ એની impact(અસર) ઘણી મોટી છે. એક નાનકડું જીવન બરબાદ થતાં બચી ગયું છે.

અમારું ફાઉન્ડેશન ગામડેગામ સરકારી શાળાઓને શૈક્ષણિક સપોર્ટ આપવાની કામગીરી કરે છે. અમદાવાદનાં શહેરી વાતાવરણથી લઈને સાબરકાંઠા અને નર્મદા જિલ્લાનાં અંતરિયાળ ગામડાંઓમાં પણ અમારાં શિક્ષકો ફરજ બજાવે છે. ‘બાલવિવાહ એ કાનૂની અપરાધ છે.’ એવું ગામલોકોને વારંવાર સમજાવવા છતાં અહીં જાગરૂકતા આવી નથી. કાનૂનનાં ડરથી બાલવિવાહ ન કરે પણ, ૮માં ધોરણમાં આવતાં આવતાં તો છોકરી શું મોટેભાગે છોકરાંનો ય સંબંધ નક્કી થઈ ગયો હોય છે. ફક્ત લગ્ન જ નથી થતાં. પણ છોકરીનું જીવન તો બદલાઈ જ જાય છે. વારતહેવારે છોકરીને સાસરે તેડાવવામાં આવતી હોય છે. છોકરીએ કેવી રીતે રહેવું, આગળ શું કરવું, ભણવું કે નહીં, ભણવું તો શું ભણવું વગેરે જીવનનાં મહત્વનાં નિર્ણયો સાસરા પક્ષ દ્વારા લેવાતાં હોય છે. એટલે એમ જોવા જઈએ તો બાલવિવાહથી આ બાબત કાંઈ કમ નથી. બંને કેસમાં છોકરીનો જાત પરનો અધિકાર છીનવાઈ જ જાય છે.

વાત શાળામાં ભણતી એક મનીષા નામની છોકરીની છે. એક દિવસ શાળાનાં શિક્ષકોને ખબર પડી કે મનીષાને એના સાસરાવાળા એ દિવસે બોલાવી રહ્યાં છે જે પરીક્ષાનો આખરી દિવસ છે. શિક્ષકોએ મનીષાને બોલાવીને વિગત પૂછી. મનીષા બોલી, “તે દિવસે મારા સાસરામાં કથા રાખી છે, એટલે મારે જવું જ પડશે એવું બધાં કહી રહ્યાં છે. મારે તો પરીક્ષા દેવી છે, મારું વરસ બગડવા નથી દેવું.” તાત્કાલિક કદમ લેવાં જરૂરી જ હતાં. શિક્ષકોએ મનીષાના વાલીને બોલાવ્યા. માતાપિતા તો કાંઇક અલગ જ મિજાજમાં હતાં. એના પિતા મનીષાનાં સાસરાવાળાને જરાય નારાજ થવા દેવા માંગતા ન હતાં. એની મમ્મી પણ કાંઇક એવું જ ઈચ્છતી હતી.

માતાપિતા બંનેને સમજાવવા અઘરાં હતાં. પણ કોઈ પણ હિસાબે સમજાવવાનું તો હતું જ. શિક્ષકોએ સમયસંજોગો અને વાલીની માનસિકતાને સમજીને એ પ્રમાણે દલીલો કરી, “ફક્ત એક જ પરીક્ષા ન આપવાથી આખું વરસ બગડશે. એને ભણવા દો. એની બહેનપણીઓ બધી આગળ જતી રહેશે. મનીષા પાછળ રહી જશે. આજનાં યુગમાં આ ઠીક છે? એ ઓછું ભણેલી હશે તો એની સાસરામાં પણ શું ઈજ્જત રહેશે? બીજી કોઈ વહુ વધુ ભણેલી આવશે તો મનીષાની ઈજ્જત કેટલી રહેશે? એનાં બાળબચ્ચા થશે, તો એને કેવી રીતે ભણાવશે?”

માબાપ થોડા પલળ્યા. શિક્ષકોએ ધીમા અવાજે નમ્રતાથી વાત આગળ વધારી, “તમે જુઓ છો ને કે આજે તમારા સમાજમાં સ્ત્રીઓનું શું હાલત છે? તમે ઈચ્છો કે તમારી દીકરીની પણ એવી દશા થાય? કાલ ઉઠીને એને કમાવવાનું આવે તો આકરી મજુરી કરાવશો? ભણેલી હશે તો ક્યાંક સારું કામ મળી રહેશે. પરિવાર પણ એના થકી ઉંચો આવશે. એ માથું ઉઠાવીને જીવશે. કોઈનાં આશરે રેહવું નહીં પડે.”

હવે માતાપિતા પૂરેપૂરા સહમત થયા. દીકરીને કથામાં હાજરી અપાવવા કરતાં પરીક્ષા અપાવવું વધુ ઉચિત લાગ્યું. છેવટે મનીષાએ પરીક્ષા આપી. તે દિવસે સામાજિક રીતરિવાજ સામે શિક્ષણનો ખરેખર વિજય થયો. એ દિવસે શાળાનાં શિક્ષકોએ પણ જે હિમત અને ધીરજ દાખવી એ પ્રશંસનીય છે. જે કુનેહથી માતાપિતા સાથે કામ લીધું એ એક ઉદાહરણરૂપ છે. આવી તો ઘણી મનીષાનું ભણતર નાહકના કારણોને લીધે અટકી જતું હશે, પણ શિક્ષકોએ આ વાતને ગંભીરતાથી લીધી અને એક બાળકીને બચાવી લીધી.