Dr. K.R. Shroff Foundation

Dr. K.R. Shroff Foundation

     

Stories

Index


૨૦૧૯માં રજુ થયેલી આ બાળકોની સત્યકહાનીઓ આજે ૨૦૨૦માં પણ પ્રેરણા આપી રહી છે.

01-01-1970

જયારે અમે નિસ્વાર્થ વ્યક્તિઓની સત્ય કહાનીઓ વિશ્વસમક્ષ રજુ કરવાનું વિચાર્યું, સાચું કહીએ તો બાળકો અમારા દિમાગમાં નહોતા. પણ, ૨૦૧૯ અમારે માટે વિસ્મય સાથે આવ્યું! મોટાઓ કરતાં બાળકોની સત્યકહાણીઓએ અમને વધુ પ્રેરિત કર્યા!

તમને ખબર છે? દરેક કહાની એટલી રસપ્રદ છે કે એ સમજાવવા માટે અમારે વધુ શબ્દોની જરૂર જ ન પડી! દરેક સત્ય કહાની આજે ૨૦૨૦માં પણ એટલી જ સુસંગત છે. 

તો ચાલો વધુ રાહ ન જોતાં, શરુ કરીએ.
#શાળામાં વિતાવેલો દરેક સમય હરેકનાં જીવનમાં એક પાયાની ભૂમિકા ભજવે છે. આગામી કહાનીઓ એની સાક્ષી પૂરે છે.

થોડી જ્ઞાનની ક્ષણો, થોડી દોસ્તીની પળો અને થોડું પૌષ્ટિક ભોજન મેળવવા, નર્મદા જિલ્લાના અંતરિયાળ ગામોના આશરે ૬ વર્ષના ઘણાં બધાં બાળકો હરરોજ ૪ કિમીથી માંડીને ૧૦ કિમી સુધી પગપાળા ચાલીને શાળાએ આવે છે. અને એ પણ, કાંઈ સીધેસીધું નથી! તેમનો માર્ગ ઘણાં અંતરાયોથી ભરેલો છે. કાદવકીચ્ચડમાંથી, ખેતરોમાંથી ચાલવું, નદીનાળા પાર કરવા, ડુંગર ચઢવા એ બધું એમાં શામેલ છે. એ ઓછું હોય એમ, ઘણા બાળકોતો ચપ્પલ પહેર્યા વગર આવે છે! ન આવવાનાં ઘણાં વ્યાજબી કારણો હોવા છતાં આ બાળકો આવે છે કારણકે શાળાનું મહત્વ એ સુપેરે જાણે છે.

એક બાજુ જ્યાં બાળકો ઘણાં અંતરાયો પાર કરીને રોજ શાળાએ આવે છે, ત્યારે બીજી બાજુ ગુજરાતનાં ઘોલવણી ગામની માપી અને ગીતા નામની બે બહેનોએ ભણવાનું ચાલુ રાખવા માત્ર છ વર્ષની વયે એકલું રહેવાનું શરુ કરી દીધું! માપી અને ગીતાનાં વાલીઓ વણઝારા છે ; ૪ મહિના અહીં તો ચાર મહિના બીજે! એવામાં આ બંને છોકરીઓએ ભણતર ચાલુ રાખવા એકલા રહેવાનું પસંદ કર્યું. ઘરમાં સાફસફાઈ, રાંધવું, કપડા-વાસણ કરવાં બધું જાતે કરતાં, પણ શાળાએ અચૂક જતાં. એટલું જ નહીં, હવે એમણે એમનાં નાના ભાઈબહેનોની જવાબદારી પણ ઉપાડી છે. ઘરનું સઘળું કામ, ભણતર અને ભાઈબહેનોની દેખભાળ! જેથી એમની જેમ એમનાં ભાઈબહેનો પણ ભણી શકે! પરિસ્થિતિને શરણે જવાને બદલે, આ બંને બહેનોએ પરિસ્થિતિ બદલીને દેખાડી!

અમદાવાદની મેહમદપુરા પ્રાથમિક શાળામાં ૫મા ધોરણમાં ભણતી મનીષા પહેલાં ડાબોડી હતી. પણ, ડાબા હાથના અંગુઠામાં ઈજા થતાં એણે જમણા હાથે લખવાનું શરુ કરી દીધું! અંગુઠો સાજો થાય એની રાહ પણ ના જોઈ! ભણતર સાથે થોડા દિવસ માટે પણ સમાધાન કરવું એને પોસાય એમ નહોતું! એટલું ઓછું હોય એમ, એણે લખવામાં સ્પીડ અને સારા અક્ષર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે!

#તમે જરૂરથી સહમત થશો કે કો’કનું જીવન બચાવવું એ માનવતાની સૌથી મોટી સેવા છે.

જ્યારે ચોથા ધોરણમાં ભણતા રવિ અને દિનેશ રીસેસમાં મજા કરવાં નજીકની કેનાલનાં કુવામાં ઉતર્યા, એમને જરાય ખબર નહોતી કે એ મોતનો કુવો બની જશે. અચાનક કેનાલમાં પાણી છોડાયું અને બંને ડૂબવા માંડ્યા. રવિ બહાર આવી ગયો પણ દિનેશ ફસાઈ ગયો. માંડ ઉપરનો સળીયો પકડી રહ્યો. એક કલાક આમ વીત્યો, દિનેશનું ડૂબવાનું નિશ્ચિત હતું જો એ દિવસે વિશાલ, અભય અને દિલીપ આવ્યાં ન હોત! એ ત્રણેય છોકરાઓએ મળીને દિનેશને ઉગાર્યો. એ દિવસે ૧૨ વર્ષનાં છોકરાઓએ એક ૮ વર્ષનાં છોકરાનો જીવ બચાવ્યો. આપણે મોટાઓએ બાળકોને બિચારા નહીં પરંતુ ક્ષમતાવાન વ્યક્તિઓ તરીકે જોવાની જરૂર છે.

#જિજ્ઞાસા એનો રસ્તો શોધી જ લે છે.

સાબરકાંઠાનાં ચૂલ્લા ગામનો યોગેશ વિજ્ઞાન પ્રત્યે અજીબ ઝનૂન ધરાવે છે. ચૂલ્લા એ ઘણું અંતરિયાળ ગામ છે, જ્યાં વિજ્ઞાનની પ્રયોગશાળા ઉપલબ્ધ નથી! એવામાં શીખવું તો કેવી રીતે શીખવું, પણ યોગશે યુટયુબનાં વિડીયો જોઈ જોઇને અવનવાં સાયન્સ મોડેલ બનાવ્યાં છે. એમાં કુવામાંથી પાણી ખેંચતું JCB સિરીંજ મોડેલ તો ઘણું લોકપ્રિય થયું છે. યોગેશ અવનવાં મોડેલ બનાવે છે અને એને છૂટાય પાડી દે છે જેથી બીજા મોડેલ બની શકે! અહીં શીખ એ મળે છે કે જો તમને કોઈક બાબતનું ઝનૂન જ હોય તો તમે એ મેળવવાનો રસ્તો આપબળે શોધી જ લો છો!

એ જ રીતે, જયારે સાનિધ્ય ત્રીજા ધોરણમાં ભણતો હતી ત્યારે એને ચેસની ધૂન લાગી. પરંતુ એની સાથે રમનાર કોઈ નહોતું! એ ચેસ કીટ લઈને સ્કુલમાં જતો, શિક્ષકોને વિનંતી કરતો અને એમની સાથે રમતો. શાળાનાં અન્ય બાળકોમાં પણ એણે ચેસ વિશે ઉત્સાહ જગાવ્યો. શાળાને ચેસને પણ પોતાના ગેમ્સમાં સામેલ કરવી પડી. ચેસની એવી તે પ્રેક્ટીસ કરી કે એને કોમ્પીટીશનમાં મેડલ મળવા માંડ્યા. અહીં જોવાનું એ છે કે ૧૩ વર્ષની વયે એની પાસે એક મિશન છે અને એ મિશન ચેસ ટુર્નામેન્ટ જીતવાનું નથી. કારણકે એને ખબર છે કે એની મહારથ એને ટુર્નામેન્ટ તો જીતાડશે જ! એનું મિશન તો બીજા ચેસ મહારથીઓ ઉભાં કરવાનું છે. એ બીજાને ચેસ શીખવાડી રહ્યો છે. આપણે જ્ઞાની ત્યારે જ બનીએ છે જયારે આપનું જ્ઞાન વહેંચીએ છીએ.

#માણસ થવું મતલબ બાળક થવું.

મીના, જેની આર્થિક પરિસ્થિતિ જરાય સારી નહોતી એને એક દિવસ સાક્ષાત્કાર થયો. ભણવામાં હોશિયાર હોવાને કારણે એ વર્ગની મોનીટર હતી. એક દિવસ જયારે એ બધાનું હોમવર્ક તપાસતી હતી, ત્યારે ત્રણ બાળકોએ એને પેન્સિલ, રબર અને કમ્પાસની લાંચ આપી, જે એણે સ્વીકારી. બદલામાં, મીનાએ હોમવર્ક ન લાવનારા એ ત્રણ બાળકોનાં નામ શિક્ષકથી છુપાવ્યા. પણ, મીનાને ત્યારબાદ ચેન ન પડ્યું! એનો અંતરાત્મા સતત ડંખતો રહ્યો. જયારે એણે એ ત્રણ બાળકોને એમની ચીજો પરત કરી અને જયારે શિક્ષકને સઘળી વાત જણાવી બધાની સામે માફી માંગી, ત્યારે એને કળ વળી. મીનાએ એ પુરવાર કર્યું કે માફી માંગવીએ વીરની નિશાની છે, કાયરની નહીં!

રમીલાની કહાણી મીના કરતાં અલગ છે. લીમડા પ્રાથમિક શાળામાં જયારે રીસેસ પડે અને બધાં બાળકો જયારે બહાર જાય ત્યારે રમીલા બધાની બેગમાંથી ચીજો ચોરી કરતી. એક દિવસ એ રંગેહાથ પકડાઈ. શિક્ષક એના પર ખૂબ ગુસ્સે થયાં જે એનાથી સહન ન થયું. થોડાં દિવસ તો એ શાળાએ આવી પણ નહીં. પરંતુ એણે ખૂબ સુંદર કામ કર્યું, આત્મનિરીક્ષણનું. એનું સાચું હ્રદય પરિવર્તન થયું! એને ખ્યાલ આવ્યો કે મારી પાસે જરૂરી સ્ટેશનરી લેવાનાં પૈસા નથી, તો બીજાય ક્યાં પૈસાવાળા છે! ભૂલ સમજાઈ ગઈ. બીજા દિવસે રમીલાએ આખા વર્ગની માફી માંગી! પણ, એ આટલેથી અટકી નહીં. એણે ભણવાની સાથે કામ કરીને જરૂરિયાતનાં પૈસા કમાવવાનું શરુ કર્યું. રમીલા આજે ૧૪ વર્ષની છે. એ ભણે છે, કમાય છે અને કમાણીનો એક ભાગ ગરીબ બાળકોને સ્ટેશનરીની ચીજો પૂરી પાડવામાં ખર્ચી નાખે છે! એની કહાની આપણને કહી જાય છે કે તમે નિસહાય છો તો કો’ક નો સહારો બનો.

ઉપર ઉપરથી જોતાં આ કહાણીઓ કદાચ આપણને સાધારણ લાગે, પરંતુ એ આપણા દિલદિમાગ પર ઘેરી છાપ છોડી જાય છે. આ બાળકો જયારે મોટા થશે ત્યારે એમનાં જીવનથી કંઈ કેટલાંયનાં જીવન બદલાશે, ખરું ને?